اهمیت این مجموعه را باید در بستر تحولات کلانی فهمید که نظم بین‌الملل را در دهه‌های اخیر وارد مرحله‌ای از گذار ساختاری کرده است؛ گذاری که ویژگی اصلی آن تضعیف نسبی الگوهای تک‌قطبی، افزایش نقش‌آفرینی قدرت‌های منطقه‌ای و شکل‌گیری ترتیبات جدید ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک است. در چنین شرایطی، مناطقی که پیش‌تر در حاشیه تحولات قرار داشتند، اکنون به عرصه‌های مهم تعامل، رقابت و دشمنی تبدیل شده‌اند. قفقاز جنوبی، به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خود، نقشی فزاینده در معادلات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای یافته و در این میان، روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ارمنستان از جایگاهی ویژه برخوردار است. ارمنستان به‌عنوان یکی از مسیرهای ابتدایی مهم ایران با قفقاز جنوبی و حوزه اوراسیا، در راهبرد منطقه‌ای ایران نقشی کلیدی ایفا می‌کند و همکاری دو کشور می‌تواند در تقویت پیوندهای اقتصادی، تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و افزایش همگرایی اقتصادی در اوراسیا مؤثر باشد.
مجموعه چکیده‌های این همایش، طیف گسترده‌ای از موضوعات را در بر می‌گیرد که بازتاب‌دهنده چندبعدی بودن روابط ایران و ارمنستان است. از یک سو، مقالاتی به تحلیل ابعاد تاریخی، فرهنگی و تمدنی این روابط پرداخته‌اند؛ از میراث و هویت ایرانی در آثار مورخانی چون موسی خورنی، تا نقش ایران فرهنگی در چشم‌انداز دیپلماسی فرهنگی دو کشور و تأثیر متقابل فرهنگ‌ها در ادبیات و معماری. از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از چکیده‌ها به مسائل ژئوپلیتیکی، امنیتی و اقتصادی معاصر اختصاص دارد؛ از بررسی کریدور ادعایی زنگزور و تأثیر آن بر منافع ملی جمهوری اسلامی ایران، تا تحلیل تنگناهای ژئوپلیتیک ایران در بحران قراباغ، و از بررسی امکان‌سنجی تقویت مناسبات انرژی دو کشور تا تحلیل راهبرد ایران در قفقاز جنوبی در دوره گذار. در این میان، موضوعاتی چون روابط ایران و ارمنستان در پیکربندی مجدد ژئوپلیتیک قفقاز، موازنه تهدید در قفقاز جنوبی، نقش دیاسپورای ارمنی، و سناریوهای آینده منطقه در پرتو انقلاب هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال نیز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.
یکی از ویژگی‌های برجسته این مجموعه، تنوع رویکردهای نظری و روش‌شناسی آن است. پژوهشگران با بهره‌گیری از چارچوب‌هایی چون رئالیسم تهاجمی، سازه‌انگاری، موازنه تهدید، نظریه مجموعه‌های امنیتی منطقه‌ای و آینده‌پژوهی، کوشیده‌اند تا تصویری جامع و چندلایه از روابط ایران و ارمنستان ارائه دهند. این تنوع، نه تنها غنای علمی مجموعه را افزایش می‌دهد، بلکه نشان‌دهنده اهمیت موضوع در حوزه‌های مختلف مطالعات منطقه‌ای، روابط بین‌الملل، تاریخ، فرهنگ و اقتصاد است. علاوه بر این، حضور پژوهشگران خارجی و ارائه چکیده‌هایی به زبان‌های انگلیسی و روسی، بر اهمیت بین‌المللی این موضوع و ضرورت گفت‌وگوی علمی فرامنطقه‌ای افزوده است.
در مجموع، این مجموعه چکیده‌ها را می‌توان گامی مهم در جهت تقویت ادبیات علمی مربوط به روابط ایران و ارمنستان و فهم بهتر تحولات قفقاز جنوبی دانست. روابط دو کشور نه‌تنها برای دو ملت، بلکه برای آینده ترتیبات ژئوپلیتیکی، ژئواکونومیک و امنیتی منطقه اوراسیا دارای اهمیت راهبردی است و بررسی علمی، چندبعدی و روشمند آن، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای سیاست‌گذاری هوشمندانه و پایدار در نظم نوین منطقه‌ای و جهانی به شمار می‌رود. امید است این مجموعه، زمینه‌ساز پژوهش‌های بیشتر و همکاری‌های علمی گسترده‌تر میان اندیشمندان ایران، ارمنستان و دیگر کشورهای منطقه باشد.
فایل الکترونیک مجموعه چکیده‌ها در بخش فایل‌های مرتبط قابل دانلود می‌باشد.
https://ccsi.ir//vdchvkni.23nmqdftt2.html
ccsi.ir/vdchvkni.23nmqdftt2.html
